Autor Tema: Donji Lapac  (Posjeta: 13815 )

0 ─îlanova i 1 Gost pregledava ovu temu.

Offline velebitska-plava

  • Senior ─îlan
  • ****
  • Points: 22
  • Postova: 362
  • Karma: +26/-26
  • Spol: ┼Żenski
Donji Lapac
« : Sije─Źnja 09, 2008, 13:59:50 »


[float=left]http://static.panoramio.com/photos/original/3956500.jpg
Donji Lapac
[/float]Op─çina Donji Lapac nalazi se na istoku Li─Źko-senjske ┼żupanije. Obuhva─ça osamnaest naselja: Birova─Źa, Bori─Źevac, Brezovac Dobroselski, Bu┼íevi─ç, Dnopolje, Dobroselo, Doljani, Donji Lapac,
Gornji Lapac, Donji Štrbci, Gornji Štrbci, Gajine, Kestenovac, Kruge, Melinovac, Mišljenovac, Nebljusi i Oraovac na površini od 354,20 km2. Po zadnjem popisu iz 2001. godine broji 1880 stanovnika.
Po─Źetkom devedesetih godina na ovom podru─Źju je ┼żivjelo oko 8000 stanovnika koji su za vrijeme Domovinskog rata izbjegli, kako na podru─Źja susjednih dr┼żava tako i u tre─çe zemlje, a Donji Lapac sa okolicom ostaje razru┼íen i opusto┼íen.
Zadnjih nekoliko godina jedinica lokalne samouprave u suradnji sa nadle┼żnim institucijama , Vladom RH , te nekoliko
me─Ĺunarodnih organizacija aktivno djeluje na obnovi gospodarske i dru┼ítvene infrastrukture, te povratku i obnovi privatne imovine

Guests can not give points :(
point 0 Points

This topic did not receive points.

Offline velebitska-plava

  • Senior ─îlan
  • ****
  • Points: 22
  • Postova: 362
  • Karma: +26/-26
  • Spol: ┼Żenski
Odg: Donji Lapac
« Odgovori #1 : Sije─Źnja 09, 2008, 14:10:56 »
                                                                                                          POVIJEST

Donji Lapac se nalazi u dinarskom kr┼íkom vapnena─Źkom kraju, smje┼íten posred Lapa─Źkog polja, va┼żne strate┼íke i prometne to─Źke u dalekoj pro┼ílosti. Ve─ç u pretpovijesnoj i anti─Źkoj pro┼ílosti (┼żeljezno i rimsko doba) u blizini je bilo naselje, ┼íto svjedo─Źe prana─Ĺeni ostaci brojnih predmeta iz tih vremena. U srednjem vijeku Donji Lapac je bio sijelo stare hrvatske Lapa─Źke ┼żupe u sastavu Krbave, dok je 1449 god. pripadao Frankopanima. Stari grad Lapac bio je na izoliranom brijegu Obljaju (666 m), koji se di┼że u Lapa─Źkom polju ju┼żno od Donjeg Lapca. Kada su Turci zauzeli Liku pao je i Lapac.
                                               

                                                    Nakon njihovog izgona iz Like 1689. godine Lapac je ostao pod turskom vlasti do Svi┼ítovskog mira 1791. godine kada je priklju─Źen Lici i potpao pod Vojnu krajinu, gdje vr┼íi funkciju novog tipi─Źnog manjeg kraji┼íkog sredi┼íta. Nakon Moha─Źke bitke, Li─Źko Pounje s Lapa─Źkom ┼żupom do┼íIo je u posjed osmanlijskog Carstva u ─Źijem je sastavu bio pune 264 godine (1527 - 1791. godine). Dakle, gotovo stolje─çe du┼że nego ostali dio Like, zapadno od reljefne barijere Plje┼íivice. Naime, dok je u "turskoj Lici i Krbavi" osmanlijsko gospodstvo formalno prestalo KarIova─Źkim mirom 1699.), Li─Źko Pounje oslobo─Ĺeno je osmanlijske vlasti tek Mirom u Svi┼ítovu (1791. gadine). U osmanlijskom razdoblju taj je prostor bio organiziran kao zaseban kotar (Bori─Źevac) u okviru KIi┼íkog sand┼żakata. Za razliku od novoosvojenih podru─Źja zapadno od Plje┼íivice, Osmanlije su taj prostor djelom naselili ve─ç ubrzo poslije zaposjedanja, kao podr┼íku tvr─Ĺavskim naseljima u Bori─Źevcu i Ostrovici na Uni. Do ve─çeg naseljavanja do┼ílo je oko sredine 16. stolje─ça, kada su iz dubine Carstva doveli novo stanovni┼ítvo, balkanske sto─Źare, kasnije Srbe i muslimane. Muslimani su se prete┼żno nastanili u podgra─Ĺima tvr─Ĺavskih naselja, gdje su, uz ratarstvo, razvijali obrt i trgovinu, dok je vla┼íko stanovni┼ítvo raspore─Ĺeno na ┼íirokom prostoru izme─Ĺu naselja, pri ─Źemu se uz tradicionalno sto─Źarenje uklju─Źivalo u vojne pohode kao martoIo┼íke formacije. Kao indikator tada┼ínje naseljenosti posredno mo┼że posIu┼żiti padatak iz prvog popisa tog prostora, iz 1577. godine prema kojem je u Bori─Źevcu bilo stacionirano 70 konjanika i 1100 pje┼íaka, a u Ostrovici 60 konjanika i 1150 pje┼íaka.

                                        Nakon razaraju─çeg u─Źinka austro-turskog rata 1788-1791. godine na prethodnu strukturu naseljenosti, poslije Svi┼ítovskog mira, odnosno zavr┼íetka me─Ĺudr┼żavnog razgrani─Źenja 1795. godine, strate┼íki va┼żan pojas Li─Źkog Pounja planski je naseljen. Na taj na─Źin Lapa─Źko polje dobilo je dijelom novu strukturu stanovni┼ítva. Muslimani, kojih je tu u osmanlijskom razdoblju bilo razmjerno mnogo, izbjegli su na drugu stranu Une, na Petrova─Źko i Bilajsko/Bjelajsko polje, odnosno krupski, biha─çki i cazinski kotar. Na to zemIji┼íte iselilo se ne┼íto srpskoga stanovni┼ítva. Ostali dio Srba ostao je na svom zemIji┼ítu ┼íto su ga do tada obra─Ĺivali, te mu ga je vojnokraji┼íka uprava potvrdila. Prilikom razgrani─Źenja 1795. godine u Donjem Lapcu registrirano je 60 ku─ça, pa ─Źemu je tada bilo vode─çe naselje u tzv. Unskom krugu (Li─Źko Pounje). Na ispra┼żnjeni prostor Krajina je dovela stanovni┼ítvo iz agrarno prenaseljenih podru─Źja, prvenstveno iz bIi┼żih dijelova Like. Tako su na Lapa─Źko podru─Źje, uz starije srpsko stanovni┼ítvo, doseljeni Srbi i Hrvati, od kojih prvi u znatno ve─çem broju. Srbi su nastanili Donji i Gornji Lapac, Oraovac i Dnopolje, zatim Kruge i NebIjuse, a Hrvati Bori─Źevac, a u manjem broju oba Lapca, te Oraovac.
I nakon priklju─Źenja tog dijela Pounja Lici 1791. godine Osmanlijsko Carstvo zadr┼żalo je strate┼íki va┼żan mostobran na Uni s Ostrvicom, tako da nesigurnost ograni─Źava gospodarski razvoj ─Źak i u drugoj polovici 19. stolje─ça. Provo─Ĺenje kraji┼íkog ure─Ĺenja u tom novopriklju─Źenom podru─Źju, teklo je vrlo sporo. Tek 1800. gadine stvorene su dvije kompanije na prostaru pripojenam Li─Źkoj regimenti
i to Srbska (br. 2) i Dabroselska (br.3).
Ova potonja, koja uklju─Źuje i Lapa─Źko polje, dobila je naziv pa prvom sjedi┼ítu kampanije - Dobroselu, strate┼íki povoljno smje┼ítenom naselju. podna prijevaja Lumbardenik, izme─Ĺu naseljenih zona u Lapa─Źkom polju i gornjounskaj udolini. U jednam od upada osmalijske vojske, 1809. godine uni┼ítena su naselja Donji i Gornji Lapac, te susjedna sela Bori─Źevac i Oraovac. Ta je nametnulo potrebu nove prastorne organizacije, povezano s tim je 1826. godine sjedi┼íte kompanije premje┼ítena u Donji Lapac.

                                        
                                              
Od tada se Donji Lapac pa─Źinje razvijati kao tipi─Źan kraji┼íki centar s izgledom tzv. cestovnag naselja. Veze kroz udolinu Lapa─Źkih korita za sjeverozapadni naseljeni podpIje┼íivi─Źki pojas starih Nebijuha, nova u 19. st. izgra─Ĺena brdska cesta preko prijevoja podna Kuka, veza Bori─Źeva─Źkom udolinom za grani─Źni prijelaz ('ra┼íteI' Lisi─Źjak) ispred Kulen Vakufa i laka pavezanast sa Srbom osiguravaju mu vode─çu sredi┼ínju funkciju koja najpotpunije dolazi do izra┼żaja upravnim izdvajanjem cijelog Pounja iz krbavskag padru─Źja nakon osnivanja samostalnag kotara u Donjem Lapcu (1892.godine).
Poslije ukidanja Vojne krajine od 1886. godine Donji Lapac je op─çinsko sredi┼íte u kotaru Udbina, a od 1892. godine i kotarsko sredi┼íte u ┼żupaniji Lika-Krbava. Tu funkciju je obavljao i poslije II svjetskog rata, jer je bio op─çinsko i kotarsko sredi┼íte, da bi 1955. godine postao sredi┼íte ve─çe, a sada ve─ç biv┼íe, istoimene op─çine. Novom teritorijalnom podjelom zadr┼żava funkciju op─çinskog sredi┼íta.
Kroz cijelo to vrijeme je, ne samo upravno, nego i trgova─Źko, obrtni─Źko i sajmi┼íno sredi┼íte tog agrarno-sto─Źarskog kraja s razvijenim sredi┼ínjim uslu┼żnim funkcijama, a u novije vrijeme razvijao je i industriju.Brojni ratovi u daljoj i bli┼żoj pro┼ílosti u ovom prostoru iza sebe su ostavljali pusto┼í. Tako je bilo i nakon II. svijetskog rata, kada je sredi┼íte Donjeg Lapca bilo potpuno uni┼íteno, a znatan je broj poru┼íenih i o┼íte─çenih ku─ça i stanova ostao u Donjem Lapcu. I nakon posljednjeg Domovinskog rata, kada je iselio veliki broj njegovih stanovnika iz Hrvatske, ali i doselio odre─Ĺeni broj izbjeglica iz Bosne i Hercegovine.




Offline velebitska-plava

  • Senior ─îlan
  • ****
  • Points: 22
  • Postova: 362
  • Karma: +26/-26
  • Spol: ┼Żenski
Odg: Donji Lapac
« Odgovori #2 : Sije─Źnja 09, 2008, 14:16:33 »
Donji Lapac i rijeka Una
ila_rendered
Donji Lapac






           
                                               


 


Offline Alohakl

  • Novi Li─Źan/ka
  • *
  • Points: 0
  • Postova: 2
  • Karma: +0/-0
Odg: Donji Lapac
« Odgovori #3 : Sije─Źnja 06, 2010, 13:31:22 »
Neznam od kuda si dosla do cifre od 1880 stqnovnika. Ako se vezes na popis onih koji su prijavljeni u D.Lapcu ima ih daleko vise, a ako je broj onih koji stalno stanuju na podrucju Lapca onda je cifra daleko manja.

 


Back to top